ЕСІР АЙШУАҚҰЛЫ КҮЙЛЕРІН ДӘРІПТЕУ
Keywords:
Маңғыстау күйшілік мектебі, домбыра, циклдық күйлер, дәстүрлі музыкаAbstract
Қазақтың домбыра күйлерін зерттеу және хаттау өткен ғасырдың 20- 30 жылдардан басталып, бірнеше кезеңдерден өткені белгілі. Күйлерді бірнеше буын этномузыкатанушы ғалымдармен (А.Затаевич, А.Жұбанов, П.Аравин, Б.Аманов, т.б.) қатар, орындаушы домбырашылар да хаттап зерттеген. Мақала Маңғыстау күйшілік мектебінің көрнекті өкілі, шоқтығы биік, өзіндік ерекше орны мен қолтаңбасы бар автор Есір Айшуақұлының (1840-1904) шығарған циклды күйлеріне арналып отыр. Есірдің 9 күйін алғаш белгілі күйшілер С.Шәкіратов, О.Құлсариев, І.Шыртановтың орындауымен күйші Р.Айдарбаева хаттап нотаға түсірді, жинақтаған Н.Мұқанов болды. Жинақ 1987 ж Маңғышлақ облыстық халық творчествосы ғылыми-методикалық орталығынан «Ақжарма» күйлер жинағы атымен кітапша болып басылып шықты. Арада бірнеше жылдардан соң 2005ж «Нарату» деген атпен «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында дайындалған Маңғыстау халық копозиторларының күйлері енгізілген кітап жарыққа шықты. Онда Маңғыстау өңірінің күйшілері, оның ішінде Есір Айшуақұлының 12 күйі шығу тарихы мен ноталары жарияланды. Мақала Маңғыстау күйшілік дәстүрінің көрнекті өкілі Есір Айшуақұлының бір оқиға желісімен шыққан циклдық күйлеріне арналғалы отыр.
Downloads
References
1. Б.Жайлау «Маңғыстау Форт Александровский Ресей патша үкіметінің Хиуаға жорығы туралы»
2. Способин И.В., Музыкальная форма, 5 изд., М., 1972 / 241-246 б/
3. Манукян I. E. Сюита // Музыкалық энциклопедия / ред. Ю. В. Келдыш. – М.: Совет энциклопедиясы, 1981. – Т.5
4. Р.Қарғабай,С.Нұрмағанбетов «Жыңғылды киелі мекенім» Нұрлы әлем 2014 /102-107б/
5. А.Жаңбыршы «Нарату» Алматы 2005 «Нұрлы әлем» /49-50б/
6. Маңғыстау энциклопедиясы Алматы 1997 /259-260 б/
7. А.Райымбергенов,С.Райымбергенова « Күй қайнары» /190 б/
8. М.Әбуғазы « Қазақтың домбыра өнері» 2016 «Нұрсәт» /379-380б/
9. А.Сейдімбеков « Қазақтың күй өнері» /776-776 б/
