NOVERBAL MULOQOT SHAKLLARI TIPOLOGIYASI
(O‘ZBEK VA INGLIZ TILLAR MISOLIDA)
Keywords:
noverbal muloqot, kinezika, proksemika, paralingvistika, imo-ishora, mimika, madaniyatlararo kommunikatsiya, o‘zbek tili, ingliz tili, kommunikativ tipologiyaAbstract
Ushbu maqolada noverbal muloqot shakllarining tipologik tasnifi o‘zbek va ingliz tillari kommunikativ madaniyati misolida qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot noverbal kommunikatsiyaning asosiy komponentlari — kinezika, proksemika, paralingvistika, oculesics, haptika, xronemika va tashqi ko‘rinish omillarini ilmiy-nazariy asosda tizimlashtirishga qaratilgan. Ishda qiyosiy-tipologik, diskursiv va pragmatik tahlil metodlaridan foydalanilib, ikki til muhitida noverbal belgilar qanday semantik va pragmatik vazifani bajarishi aniqlangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, noverbal muloqot bir tomondan universal xususiyatga ega bo‘lsa, ikkinchi tomondan milliy-madaniy me’yorlar ta’sirida shakllanadi. O‘zbek kommunikativ madaniyatida hurmat, ijtimoiy yaqinlik va kollektivlik elementlari ustun bo‘lsa, ingliz muloqotida shaxsiy hudud, individualizm va rasmiy kommunikativ masofa muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot natijalari madaniyatlararo kommunikatsiya, tilshunoslik va tarjimashunoslik sohalarida noverbal vositalarning ahamiyatini chuqurroq anglashga xizmat qiladi.
Downloads
References
1. Birdwhistell R. Kinesics and Context: Essays on Body Motion Communication.
2. Ekman P., Friesen W. The Repertoire of Nonverbal Behavior.
3. Hall E. T. The Hidden Dimension (Proksemika nazariyasi).
4. Nonverbal communication klassifikatsiyasi (“7ics” modeli).
