BADIIY TARJIMADA MILLIY RUHNI SAQLASH MUAMMOLARI VA TAMOYILLARI (SCIENCE TIME JOURNAL, 2026)
Ushbu maqolada badiiy tarjimaning eng qiziqarli va murakkab masalalaridan biri — asardagi milliy ruh va milliy koloritni boshqa tilga oʻgirish muammolari oʻrganiladi. Bugungi globallashuv zamonida tarjima shunchaki soʻzlarni almashtirish emas, balki ikki xalq madaniyatini oʻzaro tanishtirish vositasidir. Har bir millatning turmush tarzi, feʼl-atvori va dunyoqarashi uning adabiyotida aks etadi. Shuning uchun badiiy asarni tarjima qilayotganda undagi milliy muhitni saqlab qolish juda muhim, aks holda asar oʻzining jozibasini yoʻqotib, oddiy matnga aylanib qoladi. Maqolada milliy ruhni shakllantiruvchi asosiy vositalar — realiyalar (taomlar, kiyimlar, urf-odatlar) va xalq iboralari tarjimasidagi muammolar tahlil qilingan. Masalan, oʻzbek adabiyotidagi "kelin salom" yoki "beshik toʻyi" kabi soʻzlarni chet tiliga shunchaki silliqlab oʻgirish oʻzbek madaniyati jozibasini yoʻqotadi. Maqolada bunday soʻzlarni transliteratsiya qilish (asl holicha qoldirish) va matn ostida izoh berish eng toʻgʻri yoʻl ekanligi misollar bilan koʻrsatilgan. Shuningdek, xalq iboralarini soʻzma-soʻz tarjima qilish gʻalizlikka olib kelishi va ularga mos muqobillar topish lozimligi taʼkidlangan. Xulosa qilib aytganda, tarjimon matnni tushunarsiz milliy soʻzlar bilan toʻldirib ham yubormasligi, shu bilan birga, asarni haddan tashqari silliqlab yubormasligi, yaʼni "meʼyor"ni saqlashi shart. Maqoladan filologiya yoʻnalishi talabalari va tarjima bilan shugʻullanuvchilar amaliy qoʻllanma sifatida foydalanishlari mumkin.