ZAMONAVIY MEDIA DISKURSDA O‘ZLASHMA SO‘ZLARNING FUNKSIONAL-USLUBIY XUSUSIYATLARI VA ME‘YORIYLIK MUAMMOLARI

(O‘ZBEK VA RUS TILLARI MATERIALLARI ASOSIDA)

Authors

  • Meyliyeva Mohidil Odil qizi Qarshi xalqaro Universiteti Filologiya va tillarni o`qitish kafedrasi o‘qituvchisi, Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mustaqil tadqiqotchisi

DOI:

https://doi.org/10.66345/stj.v4i5/2.6215

Keywords:

so‘z o‘zlashtirish, mediadiskurs, kalkalash, olinma so‘z, etimologik qatlam, media me’yor, til integratsiyasi, miqdoriy tahlil, pragmatik funksiya.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida o‘zbek va rus tillaridagi ommaviy axborot vositalari (OAV) hamda internet makonida so‘z o‘zlashtirish jarayonlarining dinamikasi tadqiq etiladi. Maqolada o‘zlashma leksikani identifikatsiya qilishning kompleks mezonlari (etimologik, fonetik-grafik, semantik va funksional-stilistik) ishlab chiqilgan bo‘lib, ularning empirik asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy mediamatnlardagi eng faol terminologik tizimlar — iqtisodiyot, bank ishi, axborot texnologiyalari (IT), kiberxavfsizlik va sport diskurslari chog‘ishtirma-statistisik planda o‘rganilgan. Maqola yakunida an’anaviy adabiy til me’yori va dinamik media me’yor o‘rtasidagi ziddiyatlar ochib berilib, ularni barqarorlashtirish hamda leksikografik kodifikatsiyalash bo‘yicha OAK talablariga mos tavsiyalar shakllantirilgan.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Райст Э.А., Авилова Н.С., Тимофеева Г.Г. и др. Развитие лексики современного языка. – М.: Наука, 2018. – С. 45-62.

2. Betz W. Deutsch und Lateinisch: Die Lehnbildungen der althochdeutschen Benedictinerregel. – Bonn: Bouvier, 1949. – S. 112.

3. Haugen E. The Analysis of Linguistic Borrowing // Language. – 1950. – Vol. 26. – No. 2. – P. 210-231.

4. Ефремов Л.П. Сущность лексического заимствования и основные признаки заимствованных слов. – Алма-Ата, 2011. – С. 88.

5. Косенко Ю.И. Лексико-грамматическое освоение интернациональных терминов в XVIII веке. – СПб.: Свет, 2015. – С. 134.

6. Макеева Е.В. Западноевропейские заимствования в поэтическом языке А.С. Пушкина: Автореф. дис. ... канд. филол. наук. – М., 2019. – 24 с.

7. Hamdamov J. Rus tilidan o‘zbek tiliga so‘z o‘zlashtirish tarixidan (XIX asr ikkinchi yarmi): Filol. fan. nomz. ... diss. – Toshkent, 1983. – 142 b.

8. Абдуллаев Ф. Ўзбек тили лексикасининг тараққиёт босқичлари. – Тошкент: Фан, 1977. – Б. 56-71.

9. Ҳожиев А. Тил тараққиёти ва соʻз ўзлаштириш. – Тошкент: Ўқитувчи, 1992. – Б. 44-52.

10. Маҳмудов Н. "Олинма сўз" ва "ўзлаштирма сўз" терминларининг моҳияти ҳақида // Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 2004. – № 3. – Б. 12-18.

11. Ҳасанова Д. Арабча ўзлашмаларнинг ўзбек тили номинатив тизимидаги ўрни: Филол. фан. докт. ... дисс. автореф. – Тошкент, 2016. – 48 б.

12. Худайқулов А. Рус ва ўзбек расмий ҳужжатларида инглизча ўзлашмаларнинг тарихий тадрижи. – Самарқанд, 2021. – Б. 95-104.

13. Тўрахўжаева А.Х. Мустақиллик йилларида ўзбек ижтимоий-сиёсий лексикасининг тараққиёти: Филол. фан. бўйича фалсафа докт. (PhD) ... дисс. – Тошкент, 2020. – 150 b.

14. Онушкин В.Г. Исторические контакты среднеазиатских языков. – М.: Высшая школа, 2012. – С. 78.

15. Шукуров О. Ўзбек тили лексикасининг шаклланиш омиллари // Тил ва жозиба. – Бухоро, 2015. – Б. 32-36.

16. Ўзбек тилининг изоҳли луғати (ОТЎЛ). 5 жилдлик. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи, 2022.

17. Шукуров О. Замонавий ўзбек лексикасининг статистик таҳлили. – Самарқанд: СДУ нашриёти, 2023. – Б. 114-120.

18. Шанский Н.М. Лексикология современного русского языка. – М.: Просвещение, 1981. – С. 67-74.

19. Суперанская А.В. Заимствование слов и его роль в развитии языка. – М.: Наука, 2009. – С. 142.

20. Володина М.Н. Язык СМИ как объект медиалингвистики // Вестник МГУ. Серия 10. Журналистика. – 2003. – № 4. – С. 22-31.

21. Захаров В.П. Корпусная лингвистика. – СПб.: СПбГУ, 2005. – С. 89.

22. Добросклонская Т.Г. Медиалингвистика: системный подход к изучению языка СМИ. – М.: Флинта, 2008. – С. 203.

23. Маслова В.А. Когнитивная лингвистика. – Минск: ТетраСистемс, 2004. – С. 96.

24. Арутюнова Н.Д. Дискурс // Лингвистический энциклопедический словарь. – М., 1990. – С. 136-137.

25. Клушина Н.И. Стилистика публицистического текста. – М.: МедиаМир, 2008. – С. 54.

26. Чернявская В.Е. Дискурс власти и власть дискурса: проблемы речевого воздействия. – М.: Флинта, 2006. – С. 112.

27. Карасик В.И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Волгоград: Перемена, 2002. – С. 180-192.

28. Валгина Н.С. Активные процессы в современном русском языке. – М.: Логос, 2003. – С. 214-228.

Downloads

Published

2026-05-18

How to Cite

ZAMONAVIY MEDIA DISKURSDA O‘ZLASHMA SO‘ZLARNING FUNKSIONAL-USLUBIY XUSUSIYATLARI VA ME‘YORIYLIK MUAMMOLARI: (O‘ZBEK VA RUS TILLARI MATERIALLARI ASOSIDA). (2026). SCIENCE TIME JOURNAL, 4(5/2), 322-330. https://doi.org/10.66345/stj.v4i5/2.6215
Indexed & Abstracted In

Our articles are indexed and discoverable across leading academic databases worldwide