INGLIZ TILIDAN O‘ZBEK TILIGA O‘TGAN DIPLOMATIK TERMINLAR VA ULARNING MOSLASHUVI Xidirov Olmosbek Abdurazak o‘g‘l

Authors

  • Xidirov Olmosbek Abdurazak o‘g‘li Guliston davlat pedagogika instituti tayanch doktoranti olmosbekxidirov@gmail.com

DOI:

https://doi.org/10.66345/stj.v4i4/1.5973

Keywords:

diplomatik termin,, o‘zlashma termin,, ingliz tili,, o‘zbek tili,, fonetik moslashuv,, semantik moslashuv, terminologiya, til ekologiyasi.

Abstract

 Ushbu maqolada ingliz diplomatik diskursi orqali o‘zbek tiliga kirgan yoki faollashgan diplomatik terminlar hamda ularning fonetik, grafik, morfologik va semantik moslashuvi tadqiq etiladi. Tadqiqotda “ingliz tilidan o‘tgan” tushunchasi terminning mutlaq etimologik manbasini emas, balki zamonaviy diplomatik muloqotda ingliz tili donor-kanal sifatida ishtirok etishini bildiradi. Material sifatida 2019–2025-yillarga oid rasmiy diplomatik matnlar, xalqaro hujjatlar, izohli va imlo lug‘atlari hamda maxsus terminologik manbalar asosida tuzilgan ishchi korpusdan foydalanildi. Natijalar brifing, sammit, memorandum, ratifikatsiya, sanksiya, attashe, demarsh, de-fakto, de-yure kabi birliklarning o‘zbek tili me’yorlariga turlicha darajada moslashganini ko‘rsatdi. Maqolada terminlarni standartlashtirish, variantlilikni kamaytirish va til ekologiyasini saqlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Mavlyanov S. D. O‘zbek tili diplomatik terminlari [Matn] : filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati / S. D. Mavlyanov. – Toshkent : Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti, 2022. – 56 b.

2. Shamsimuxamedov I. Diplomatik terminlar izohli lug‘ati [Matn] / I. Shamsimuxamedov. – Toshkent : Donishmand ziyosi, 2021. – 224 b.

3. O‘zbek tilining izohli lug‘ati [Matn] : 6 jildli / A. Madvaliyev, D. Xudoyberganova tahriri ostida. – Toshkent : G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022. – 6 j.

4. Madvaliyev A. Ijtimoiy-siyosiy terminlarning qisqacha izohli lug‘ati [Matn] / A. Madvaliyev [va boshq.]. – Toshkent : Sahhof, 2021. – 304 b.

5. Cabré M. T. Terminology: Theory, Methods and Applications [Text] / M. T. Cabré; ed. by J. C. Sager ; transl. by J. A. DeCesaris. – Amsterdam ; Philadelphia : John Benjamins Publishing Company, 1999. – 248 p.

6. Sager J. C. A Practical Course in Terminology Processing [Text] / J. C. Sager. – Amsterdam ; Philadelphia : John Benjamins Publishing Company, 1990. – 254 p.

7. Haspelmath M. Loanwords in the World’s Languages: A Comparative Handbook [Text] / ed. by M. Haspelmath, U. Tadmor. – Berlin ; New York : De Gruyter Mouton, 2009. – 1081 p.

8. Matras Y. Language Contact [Text] / Y. Matras. – 2nd ed. – Cambridge : Cambridge University Press, 2020. – 426 p.

9. Berridge G. R. The Palgrave Macmillan Dictionary of Diplomacy [Text] / G. R. Berridge, L. Lloyd. – 3rd ed. – Basingstoke : Palgrave Macmillan, 2012. – 417 p.

10. Satow’s Diplomatic Practice [Text] / ed. by I. Roberts. – 8th ed. – Oxford : Oxford University Press, 2023. – 752 p.

11. Vienna Convention on Diplomatic Relations [Text] // United Nations Treaty Series. – 1964. – Vol. 500. – P. 95–221.

12. Vienna Convention on Consular Relations [Text] // United Nations Treaty Series. – 1967. – Vol. 596. – P. 261–512.

13. Mavlyanov S. O‘zbek tili diplomatik terminlari tizimida semantik munosabatlar [Matn] // O‘zbekiston: til va madaniyat. – 2022. – № 1. – B. 45–54.

14. Xamroyev U. S. Diplomatiya leksikasi lingvistik tadqiqot obyekti sifatida [Matn] // Science and Innovation. – 2022. – Vol. 1, Issue 5. – B. 398–403.

15. Xonto‘rayeva Y. K., Xolibekova O. K. Word-building and Structural Features of English and Uzbek Diplomatic Terminology [Text] // Innovative Development in Educational Activities. – 2024. – Vol. 3, № 7. – P. 4–9.

16. Uskinova M. U., Haydarov I. English and Uzbek Diplomatic Term Translation Analysis [Text] // The Lingua Spectrum. – 2025. – Vol. 4. – P. 625–630.

17. Absamadova M. A Pragmatic Comparison of Diplomatic Terminology in English and Uzbek [Text] // Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika. – 2025. – March. – P. 1–5.

18. Begmatov E. A. O‘zbek tilining katta imlo lug‘ati [Matn] / E. A. Begmatov, A. P. Madvaliyev, Y. R. Odilov. – Toshkent : Kafolat print company, 2023. – 648 b.

19. Xalqaro terminelementlarning izohli-illyustrativ lug‘ati [Matn] / A. Madvaliyev [va boshq.]. – Toshkent : Donishmand ziyosi, 2023. – 432 b.

20. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6084-son Farmoni [Matn]. – Toshkent, 2020.

21. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamalar komissiyasi faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 589-son qarori [Matn]. – Toshkent, 2024.

Downloads

Published

2026-04-22

How to Cite

INGLIZ TILIDAN O‘ZBEK TILIGA O‘TGAN DIPLOMATIK TERMINLAR VA ULARNING MOSLASHUVI Xidirov Olmosbek Abdurazak o‘g‘l. (2026). SCIENCE TIME JOURNAL, 4(4/1), 549-556. https://doi.org/10.66345/stj.v4i4/1.5973
Indexed & Abstracted In

Our articles are indexed and discoverable across leading academic databases worldwide