O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI BADIIY MATNLAR PARALLEL KORPUSINING LINGVOKOGNITIV VA SEMANTIK TAHLILI

Authors

  • Komilova Gulmira Olimovna Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o'zbek tili va adabiyoti universiteti doktoranti, TIFT universiteti dotsenti

DOI:

https://doi.org/10.66345/stj.v4i4/2.5887

Keywords:

parallel korpus,, badiiy matn, lingvokognitiv tahli, semantik tahlil,, tarjima ekvivalenti,, konsept, metafora,, frazeologik birlik,, korpus lingvistikasi.

Abstract

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi badiiy matnlar asosida shakllantiriladigan parallel korpusning lingvokognitiv va semantik tahlil imkoniyatlari yoritiladi. Parallel korpus zamonaviy korpus lingvistikasi, tarjimashunoslik, qiyosiy tilshunoslik va lingvokognitiv tadqiqotlar kesishmasida muhim ilmiy manba sifatida qaraladi. Tadqiqotda badiiy matnlarning parallel korpusini yaratish jarayoni, matnlarni tanlash, raqamlashtirish, segmentlash, moslashtirish, semantik teglash va lingvokognitiv tahlil qilish tamoyillari nazariy jihatdan asoslanadi. Ayniqsa, badiiy matnlarda milliy-madaniy konseptlar, metaforik birliklar, frazeologizmlar, emotsional-ekspressiv vositalar va realiyalarning tarjimada ifodalanishi parallel korpus orqali aniqlanishi mumkinligi ko‘rsatib beriladi. Maqolada parallel korpus faqat tarjima ekvivalentlarini topuvchi texnik baza emas, balki ikki til va ikki madaniyat tafakkuridagi semantik, kognitiv va lingvomadaniy farqlarni aniqlovchi ilmiy-tahliliy platforma sifatida talqin qilinadi. 

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Караулов Ю.Н. Русский язык и языковая личность. – Москва: Наука, 1987.

2. McEnery T., Hardie A. Corpus Linguistics: Method, Theory and Practice. – Cambridge: Cambridge University Press, 2012.

3. Sinclair J. Corpus, Concordance, Collocation. – Oxford: Oxford University Press, 1991.

4. Tiedemann J. Parallel Data, Tools and Interfaces in OPUS // Proceedings of the Eighth International Conference on Language Resources and Evaluation. – Istanbul, 2012. – P. 2214–2218.

5. Baker M. Corpus Linguistics and Translation Studies: Implications and Applications // Text and Technology: In Honour of John Sinclair. – Amsterdam: John Benjamins, 1993. – P. 233–250.

6. Venuti L. The Translator’s Invisibility: A History of Translation. – London and New York: Routledge, 1995.

7. Johansson S. Seeing through Multilingual Corpora: On the Use of Corpora in Contrastive Studies. – Amsterdam: John Benjamins, 2007.

8. Biber D., Conrad S., Reppen R. Corpus Linguistics: Investigating Language Structure and Use. – Cambridge: Cambridge University Press, 1998.

9. Toury G. Descriptive Translation Studies and Beyond. – Amsterdam: John Benjamins, 1995.

10. Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 1980.

11. Wierzbicka A. Understanding Cultures through Their Key Words. – New York: Oxford University Press, 1997.

12. Апресян Ю.Д. Избранные труды. Том II. Интегральное описание языка и системная лексикография. – Москва: Языки русской культуры, 1995.

13. Сафаров Ш. Когнитив тилшунослик. – Жиззах: Сангзор, 2006.

14. Маслова В.А. Лингвокультурология. – Москва: Академия, 2001.

Downloads

Published

2026-04-25

How to Cite

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI BADIIY MATNLAR PARALLEL KORPUSINING LINGVOKOGNITIV VA SEMANTIK TAHLILI . (2026). SCIENCE TIME JOURNAL, 4(4/2), 439-446. https://doi.org/10.66345/stj.v4i4/2.5887
Indexed & Abstracted In

Our articles are indexed and discoverable across leading academic databases worldwide