NOVERBAL VOSITALARNING FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v4i4/1.5715Keywords:
noverbal vosita, kommunikatsiya, imo-ishora, mimika, pantomimika, intonatsiya, nutq, lingvopragmatika, emotsional-ekspressivlik, muloqot.Abstract
Mazkur maqolada noverbal vositalarning til va nutq jarayonidagi o‘rni, ularning funksional xususiyatlari hamda kommunikativ ahamiyati tahlil qilinadi. Noverbal vositalar insonlar o‘rtasidagi muloqotda fikrni to‘liq, ta’sirchan va aniq ifodalashga xizmat qiluvchi muhim omillardan biri sifatida yoritiladi. Xususan, imo-ishora, mimika, pantomimika, nigoh, tana harakatlari, ovoz tembri, pauza va intonatsiya kabi vositalarning nutq mazmunini boyitishdagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, noverbal birliklarning verbal nutq bilan o‘zaro munosabati, ularning axborotni to‘ldirish, aniqlashtirish, kuchaytirish yoki emotsional-ekspressiv bo‘yoq berish funksiyalari ilmiy-nazariy jihatdan izohlanadi. Maqolada noverbal vositalarning milliy-madaniy xususiyatlari hamda ularning badiiy va og‘zaki nutqdagi ifodalanish shakllariga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqot natijasida noverbal vositalar kommunikatsiyaning ajralmas tarkibiy qismi ekanligi, ular nutq samaradorligi va ta’sirchanligini oshirishda muhim lingvopragmatik vosita bo‘lib xizmat qilishi asoslanadi.
Downloads
References
1. Birdwhistell R. L. Kinesics and Context: Essays on Body Motion Communication. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1970. – 336 p.
2. Mehrabian A. Nonverbal Communication. – Chicago: Aldine-Atherton, 1972. – 226 p.
3. Knapp M. L., Hall J. A. Nonverbal Communication in Human Interaction. – Boston: Wadsworth Publishing, 2010. – 512 p.
4. Nurmonov N. A. O'zbek tilining paralingvistik vositalari. – Andijon. 1980 yi Abdurazzakova M. Noverbal muloqot va uning kommunikatsiyadagi o‘rni // Ilmiy maqolalar to‘plami. – Toshkent, 2020. – B. 45–50.
5. Atamuradov Sh. R. O‘zbek-turk muloqot madaniyatida pragmatik to‘siqning ifodalanishi // filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2024. – 56 b.
6. Kaxarova Sh. N. O‘zbek va ingliz o‘qituvchilari muloqot xulqining qiyosiy tadqiqi // filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Farg‘ona, 2025.
