AYOL DETEKTIV OBRAZINING DEKONSTRUKSIYASI: KLASSIK VA POSTMODERN TAHLIL

Authors

  • Shamsiddinova Gulnoza Vasliddin qizi SamDCHTI tayanch doktoranti Elektron pochta: shamsiddinovagulnoza93@gmail.com

DOI:

https://doi.org/10.66345/stj.v4i4/1.5552

Keywords:

ayol detektiv, dekonstruksiya, postmodernizm, klassik detektiv, gender, identitet, feministik tanqid, narratologiya, diskurs, stereotip, patriarxat, subyektivlik, obyektivlik, binar oppozitsiya, intertekstuality, semiotika, interpretatsiya, epistemologiya, madaniy tahlil, ijtimoiy konstruktsiya, haqiqat nisbiyligi, narrativ struktura, psixologik tahlil, gender tengligi, adabiy transformatsiya

Abstract

Mazkur maqola detektiv adabiyotda ayol obrazining shakllanishi, rivojlanishi va dekonstruksiya jarayonlarini kompleks tarzda tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi klassik va postmodern detektiv matnlar doirasida ayol detektiv obrazining funksional, semantik hamda ideologik xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Maqolada klassik detektiv janriga xos bo‘lgan ayol obrazlarining passivligi, voqealar rivojiga bevosita ta’sir ko‘rsata olmasligi va ko‘pincha erkak qahramonlar faoliyati orqali talqin qilinishi misollar asosida ko‘rsatib beriladi. Postmodern adabiyotga kelib esa ushbu yondashuv tubdan o‘zgarib, ayol detektiv obrazining ichki dunyosi, psixologik murakkabligi, subyektiv tajribasi va identitet inqirozlari markaziy o‘ringa chiqishi tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada ayol detektiv obrazining transformatsiyasi global madaniy jarayonlar, feministik harakatlar va gender tengligi g‘oyalari bilan chambarchas bog‘liqligi asoslab beriladi. Postmodern matnlarda haqiqatning nisbiyligi, narrativlarning parchalanganligi va intertekstual bog‘liqliklar orqali ayol detektiv obrazining yangi semantik qatlamlari yuzaga kelishi ilmiy nuqtai nazardan yoritiladi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Beauvoir, S. de. The Second Sex. New York: Vintage Books, 2011, pp. 267–270.

2. Brooks, P. Reading for the Plot: Design and Intention in Narrative. Cambridge: Harvard University Press, 1992, pp. 41–44.

3. Butler, J. Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. New York: Routledge, 1990, pp. 8–12.

4. Cawelti, J. G. Adventure, Mystery, and Romance: Formula Stories as Art and Popular Culture. Chicago: University of Chicago Press, 1976, pp. 50–55.

5. Chandler, R. The Simple Art of Murder. New York: Vintage Books, 1988, pp. 5–10.

6. Collins, W. The Moonstone. London: Tinsley Brothers, 1868, pp. 1–30.

7. Doyle, A. C. A Study in Scarlet. London: Ward Lock & Co., 1887, pp. 3–35.

8. Derrida, J. Of Grammatology. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1976, p. 159.

9. Derrida, J. Writing and Difference. Chicago: University of Chicago Press, 1978, pp. 33–35.

10. Eagleton, T. Literary Theory: An Introduction. Oxford: Blackwell, 2008, pp. 77–80.

11. Foucault, M. Power/Knowledge: Selected Interviews and Other Writings. New York: Pantheon Books, 1980, pp. 72–75.

12. Foucault, M. The Archaeology of Knowledge. London: Routledge, 2002, pp. 89–91.

13. Genette, G. Narrative Discourse: An Essay in Method. Ithaca: Cornell University Press, 1980, pp. 20–24.

14. Hutcheon, L. A Poetics of Postmodernism: History, Theory, Fiction. New York: Routledge, 1988, pp. 12–15.

15. James, P. D. Talking About Detective Fiction. London: Faber & Faber, 2009, pp. 56–60.

16. Knight, S. Form and Ideology in Crime Fiction. Bloomington: Indiana University Press, 1980, pp. 25–28.

17. Moi, T. Sexual/Textual Politics: Feminist Literary Theory. London: Routledge, 1985, pp. 55–58.

18. Todorov, T. The Typology of Detective Fiction // The Poetics of Prose. Ithaca: Cornell University Press, 1977, pp. 42–52.

19. Munt, S. R. Murder by the Book? Feminism and the Crime Novel. London: Routledge, 1994, pp. 33–36.

20. Palmer, J. Thrillers: Genesis and Structure of a Popular Genre. London: Edward Arnold, 1978, pp. 32–36.

21. Poe, E. A. The Murders in the Rue Morgue. Paris: Baudry’s European Library, 1841, pp. 1–18.

22. Plain, G. Twentieth-Century Crime Fiction: Gender, Sexuality and the Body. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2001, pp. 14–17.

23. Scaggs, J. Crime Fiction. London: Routledge, 2005, pp. 101–105.

24. Showalter, E. A Literature of Their Own: British Women Novelists from Brontë to Lessing. Princeton: Princeton University Press, 1977, pp. 45–48.

Downloads

Published

2026-04-04

How to Cite

AYOL DETEKTIV OBRAZINING DEKONSTRUKSIYASI: KLASSIK VA POSTMODERN TAHLIL. (2026). SCIENCE TIME JOURNAL, 4(4/1), 77-87. https://doi.org/10.66345/stj.v4i4/1.5552
Indexed & Abstracted In

Our articles are indexed and discoverable across leading academic databases worldwide