INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA HISSIYOT METAFORALARINING LINGVOMADANIY KATEGORIZATSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/1.5541Keywords:
hissiyot metaforasi, lingvomadaniyat, konseptual metafora, qiyosiy tahlil, metaforik model, ingliz tili, o‘zbek tiliAbstract
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillari materiallari asosida hissiyot metaforalarining lingvomadaniy xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda hissiyotlarni ifodalovchi metaforik birliklar qanday konseptual modellar asosida shakllanishi, ularning umumiy va tilga xos jihatlari aniqlanadi. Nazariy asos sifatida konseptual metafora nazariyasi va lingvomadaniyatshunoslik yondashuvlaridan foydalanildi. Empirik material ingliz va o‘zbek tillaridagi badiiy, publitsistik hamda ommaviy yozma nutqdan olingan metaforik birliklardan tarkib topdi. Natijada hissiyot metaforalari fazoviy yo‘nalish, harorat va intensivlik, og‘irlik va bosim, ichki nazorat hamda ijtimoiy munosabat modellari asosida shakllanishi aniqlandi. Ikki til o‘rtasida umumiy kognitiv asos mavjud bo‘lishi bilan birga, madaniy tajribadan kelib chiqadigan tizimli farqlar ham borligini tadqiqot ko‘rsatdi.
Downloads
References
1. Lakoff, G., & Johnson, M. (2003). Metaphors We Live By. University of Chicago Press.
2. Kövecses, Z. (2000). Metaphor and Emotion: Language, Culture, and Body in Human Feeling. Cambridge University Press.
3. Gibbs, R. W. (1994). The Poetics of Mind: Figurative Thought, Language, and Understanding. Cambridge University Press.
4. Wierzbicka, A. (1999). Emotions Across Languages and Cultures: Diversity and Universals. Cambridge University Press.
5. Арутюнова, Н. Д. (1990). Теория метафоры. Прогресс.
6. Raħmatullayev, Sh. (1992). O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. O‘qituvchi.
7. Maħmudov, N. (2006). O‘zbek tilining izohli semantikasi. Fan.
8. Vinay, J.-P., & Darbelnet, J. (1995). Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. John Benjamins.
9. Banaruee, H., Farsani, D., Khatin-Zadeh, O., & Eskandari, Z. (2024). Metaphors across cultures. Poznan Studies in Contemporary Linguistics, 60(2), 133–158.
10. Zibin, A., & Solopova, O. A. (2024). Metaphors across languages, cultures and discourses: A research agenda. Russian Journal of Linguistics, 28(1), 7–32.
11. Ferré, P., Fraga, I., & Hinojosa, J. A. (2025). The interplay between language and emotion: Introduction to the special issue. Cognition and Emotion, 39(7), 1175–1183.
12. Hoemann, K., Lee, Y., Dussault, È., Devylder, S., Ungar, L. H., Geeraerts, D., & Mesquita, B. (2025). The construction of emotional meaning in language. Communications Psychology, 3, 99.
13. Allawama, A., Zibin, A., & Altakhaineh, A. R. M. (2025). Idioms as gateways to emotional expressions of sadness and joy in French. Journal of Intercultural Communication, 25(1), 83–97.




















