TURLI TIZIMDAGI TILLARDA QO‘SHMA GAPLARNING IZOMORFIK VA ALLOMORFIK STILISTIK JIHATLARI: INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARI QIYOSIDA

Authors

  • Ibroximjon Usarov Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti Ingliz tili nazariyasi va metodikasi kafedrasi professori v.b., filologiya fanlari nomzodi E-mail: ibrohimusarov11@gmail.com

DOI:

https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5365

Keywords:

qo‘shma gap, qiyosiy stilistika, izomorfizm, allomorfizm, parallelizm, antiteza, asindeton, polisindeton, paremiologiya

Abstract

Maqolada ingliz, rus va o‘zbek tillaridagi qo‘shma gaplarning izomorfik va allomorfik stilistik jihatlari qiyosiy-tipologik hamda lingvostilistik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Izomorfizm va allomorfizm tushunchalari stilistika doirasida qayta talqin qilinib, parallelizm, antiteza, asindeton, polisindeton, gradatsiya va paremiologik korrelyatsiya singari hodisalarning uch tilda qanday reallashishi ko‘rsatiladi. Shuningdek, qo‘shma gaplarning stilistik tabiatini taqozo etuvchi lingvistik omillar — tipologik qurilish, predikativlikni ifodalash vositalari, so‘z tartibi, bog‘lovchi tizimi, prosodiya va janr taqsimoti hamda ekstralingvistik omillar — adabiy an’ana, diniy matnlar, og‘zaki xotira, ta’limiy norma, tarjima va media muhiti izchil yoritiladi. Maqolada ingliz, rus va o‘zbek materiallari asosida keltirilgan paremiologik va badiiy misollar yordamida qo‘shma gaplar stilistikasining universal yadrosi hamda milliy-tipologik o‘ziga xos qatlamlari ajratib ko‘rsatiladi. Natijada qiyosiy stilistika uchun funksional-pragmatik ekvivalentlik va tipologik proporsionallikni uyg‘unlashtirgan ilmiy xulosalar taklif etiladi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Greenberg J.H. Universals of Language. — Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 1963. — 112 p.

2. Comrie B. Language Universals and Linguistic Typology. — Chicago: University of Chicago Press, 1989. — 264 p.

3. Croft W. Typology and Universals. — Cambridge: Cambridge University Press, 2003. — 356 p.

4. Givón T. Syntax: A Functional-Typological Introduction. — Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins, 1984. — Vol. 1. — 464 p.

5. Yusupov O‘.Q. Problemy sopostavitelnoy lingvistiki. — Toshkent: Fan, 1986. — 128 b.

6. Hoshimov G‘.M. Turli tizimli tillar qo‘shma gaplarining tipologiyasi. — Toshkent: Fan, 1991. — 144 b.

7. Jakobson R. Linguistics and Poetics // Style in Language. — Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 1960. — P. 350–377.

8. Kukharenko V.A. A Book of Practice in Stylistics. — Vinnytsia: Nova Knyha, 2000. — 160 p.

9. Skrebnev Y.M. Fundamentals of English Stylistics. — Moscow: Flinta, 1994. — 224 p.

10. Permyakov G.L. Osnovy strukturnoy paremiologii. — Moskva: Nauka, 1988. — 236 s.

11. Kuusi M. International Type System of Proverbs. — Helsinki: Suomalainen Tiedeakatemia, 1994. — 162 p.

12. Quirk R., Greenbaum S., Leech G., Svartvik J. A Comprehensive Grammar of the English Language. — London: Longman, 1985. — 1779 p.

13. Biber D., Johansson S., Leech G., Conrad S., Finegan E. Longman Grammar of Spoken and Written English. — London: Longman, 1999. — 1204 p.

14. Shvedova N.Yu. Russkaya grammatika. — Moskva: Nauka, 1980. — T. 2. — 709 s.

15. Valgina N.S. Sintaksis sovremennogo russkogo yazyka. — Moskva: Vysshaya shkola, 2003. — 416 s.

16. Kovtunova I.I. Poryadok slov i aktualnoye chleneniye predlozheniya. — Moskva: Nauka, 1976. — 240 s.

17. Kononov A.N. Grammatika sovremennogo uzbekskogo literaturnogo yazyka. — Moskva–Leningrad: AN SSSR, 1960. — 446 s.

18. Mahmudov N., Nurmonov A. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi. Sintaksis. — Toshkent: O‘qituvchi, 1995. — 296 b.

19. Sayfullayeva R. Hozirgi o‘zbek tili sintaksisi. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. — 304 b.

20. Kortmann B. Adverbial Subordination. — Berlin–New York: Mouton de Gruyter, 1997. — 403 p.

21. Bolinger D. Intonation and Its Uses. — Stanford: Stanford University Press, 1989. — 421 p.

22. Chafe W. Discourse, Consciousness, and Time. — Chicago: University of Chicago Press, 1994. — 327 p.

23. Zolotova G.A. Kommunikativnaya grammatika russkogo yazyka. — Moskva: Nauka, 1998. — 528 s.

24. Taylor A. The Proverb. — Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1931. — 223 p.

25. Mieder W. Proverbs: A Handbook. — Westport: Greenwood Press, 2004. — 304 p.

26. Afzalov M. O‘zbek xalq maqollari. — Toshkent: O‘qituvchi, 1987. — 256 b.

27. Mokienko V.M. Bolshoy slovar russkikh poslovits. — Moskva: OLMA Media Grupp, 2010. — 1024 s.

28. Speake J. The Oxford Dictionary of Proverbs. — Oxford: Oxford University Press, 2015. — 398 p.

29. Catford J.C. A Linguistic Theory of Translation. — London: Oxford University Press, 1965. — 103 p.

30. Baker M. In Other Words. — London–New York: Routledge, 1992. — 304 p.

Downloads

Published

2026-03-18

How to Cite

TURLI TIZIMDAGI TILLARDA QO‘SHMA GAPLARNING IZOMORFIK VA ALLOMORFIK STILISTIK JIHATLARI: INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARI QIYOSIDA. (2026). SCIENCE TIME JOURNAL, 4(3/2), 325-334. https://doi.org/10.66345/stj.v4i3/2.5365
Indexed & Abstracted In

Our articles are indexed and discoverable across leading academic databases worldwide