A COMPARATIVE LINGUO-COGNITIVE STUDY OF IDIOMATIC COMPOUNDS IN ENGLISH AND UZBEK
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v4i2.4887Keywords:
idiomatik qo‘shma birliklar, kognitiv semantika, konseptual metafora, qiyosiy tilshunoslik, madaniy model, frazeologiya, leksik motivatsiyaAbstract
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi idiomatik qo‘shma birliklar qiyosiy lingvokognitiv tahlil qilinib, ularning konseptual motivatsiyasi, semantik tuzilishi va madaniy xususiyatlari aniqlanadi. Idiomatik qo‘shma birliklar ma’nosi tarkibiy qismlaridan to‘liq kelib chiqmaydigan, shu sababli kognitiv va qiyosiy tilshunoslik uchun muhim bo‘lgan leksik birliklarning alohida guruhini tashkil etadi. Tadqiqot kognitiv semantika, konseptual metafora nazariyasi hamda konstruksion morfologiya nazariy asoslariga tayangan holda olib borildi. Tadqiqot korpusi zamonaviy ingliz va o‘zbek tilidagi lug‘aviy hamda matn manbalaridan tanlab olingan idiomatik qo‘shma birliklardan iborat. Yetakchi kognitiv mexanizmlar – metafora, metonimiya va madaniy modellashuvni aniqlash maqsadida sifat jihatidan qiyosiy metod qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, har ikkala til idiomatik qo‘shma birliklarni shakllantirishda universal kognitiv strategiyalardan foydalansa-da, obrazlilik, baholovchi komponentlar va madaniy motivatsiyada sezilarli farqlar mavjud. Olingan xulosalar idiomatik qo‘shma birliklarning jamoaviy tajriba va madaniy konseptualizatsiyaning lingvistik ifodasi sifatida faoliyat yuritishini tasdiqlaydi hamda qiyosiy tadqiqotlarda lingvokognitiv yondashuvning ahamiyatini ta’kidlaydi.
Downloads
References
1. Amanova B., Mukhammedova N. Unveiling thought and culture: The linguo-cognitive study of idiomatic compounds (on the example of English and Uzbek). – Tashkent, 2023. – Pp. 15–28.
2. Kholbaeva K. Comparative analysis of English and Uzbek phraseological units according to cultural features. – Tashkent, 2022. – Pp. 34–49.
3. Khamidova S. Language, mind, and culture: A cognitive study of English and Uzbek phraseology. – Samarkand: Fan, 2021. – 112 p.
4. Umarova G. Stylistic features of compound nouns in English and Uzbek languages. – Tashkent, 2020. – Pp. 27–39.
5. Jumanazarov S. A comparative study of somatic phraseological units in English and Uzbek. – Tashkent, 2019. – Pp. 45–61.
6. Abdullaev N. A cognitive linguistic analysis of metaphorical structures in idiomatic expressions. – Tashkent, 2021. – Pp. 55–70.
7. Kövecses Z., Szabó P. Idioms: A view from cognitive semantics. – Berlin: Mouton de Gruyter, 1996. – 326 p.
8. Booij G. Compounding and construction morphology. – Oxford: Oxford University Press, 2009. – 201 p.
