DISKURSDA MA’NO VA MATNNI NOMLASH VA GURUHLASH MASALASI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v4i1.4838Keywords:
diskurs, matn, lisoniy muloqot, pragmatika, madaniyat, kontekst, eksplikatsiya, implikatsiya, propozitsiya, presuppozitsiyaAbstract
Mazkur maqolada diskursda ma’no va matnni nomlash va guruhlash masalasi to‘g‘risida so‘z yurutiladi. Dunyo tilshunosligida diskurs nazariyasining asosini til hodisalari va ularning shakily tomonlarini o‘rganish tashkil etadi. Shu nuqati nazardan diskurs hodisasini lingvokulturologik jihatdan o‘rganish zarurati zamonaviy bilim paradigmasining tobora kuchayib borayotgan fanlararo aloqadorligi bilan hambarchas bog‘liq bo‘lib, uning doirasida til hodisasining birinchi aspekti bo‘lmish diskursni mantiq, psixologiya, sotsiologiya kabi fanlar bilan aloqasi asosida ko‘rib chiqishni belgilab beradi. Diskursning mohiyati asosida turli tillarda so‘zlashuvchi insonlarning dunyoni, borliqni o‘z tili imkoniyatidan kelib chiqqan holda o‘zgacha tasviri degan g‘oya yotadi. Gumboldt ilgari surgan bu g‘oya keyinchalik boshqalar tomonidan qizg‘in qo‘llab quvvatlangan va turli tillar misoldida tadqiqot ishlari olib borilgandi. Ammo by nazariyani amaliy jihatdan jahon tillari misolida o‘rgangan olimlar-tilshunoslar faqatgina tillarning lug‘at tarkibi misolidagina bu g‘oyaning to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekanligini tekshirib ko ‘rishga harakat qilib keldilar va shu yo‘sinda davom etmoqdalar.
Downloads
References
1. Dijk T.A. van. Studies in the pragmatics of discourse. The Haque. - Paris: Mouton: 1981, - 331pp.
2. Harris Z. Discourse Analysis. // Language. - Vol. 28, No. 1 - 1952. - pp. 1-30.
3. Qo‘ldashev A.M. Tilni egallashda lisoniy va madaniy dunyoqarashning roli. NamDU Ilmiy Axborotnomasi. – 2024. - 4-son. - 704-706 bb.
4. Qo‘ldasheva Sh. A. Tilshunoslik sohalari orasida lingvokulturologiyaning tutgan o’rni. NamDU Ilmiy Axborotnomasi. – 2025. - 2-son. - 426-428 bb.
5. Демьянков В.З. Функционализм в зарубежной лингвистике конца ХХ века. / В кн.: Дискурс, речь, речевая деятельность, - М: РАН, ИНИОН, 2000. - С. 26-136.
6. Очилова В.Р. Талабаларга инглиз тилидаги лексик бирликларни метакогнитив ёндашув асосида ўргатиш. (Монография) – Тошкент: “BAYOZ”, 2023. – 120 бет.
7. Степанов, Ю.С. Альтернативный мир, Дискурс, Факт и принцип Причинности / Ю.С. Степанов. – Москва // Язык и наука конца XX века: сборник статей / Ред. Ю.С. Степанов. – Москва: Институт языкознания РАН, 1995. – С. 35-73.
8. Фуко М. Археология знания. / М.Фукoкиев. Ника - сентр, 2006. – 418 с.
