“SHIROQ” RIVOYATI SYUJETINING YUZAGA KELISH ASOSLARI
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v3i5.4790Keywords:
folklor, rivoyat, epik syujet, sak-massaget, skif, sirak, sarmat, aors, konflikt, Kanik, Jilbuloq chashmasi.Abstract
Maqolada Shiroq haqidagi qadimiy epik syujet sak-massaget qabilalarining folklor an’analari doirasida shakllangan bo‘lib, rivoyat va dostonlarda ajdodlarimizning o‘z yurtini bosqinchi dushmanlardan himoya qilish maqsadida olib borgan mardonavor kurashi hamda ana shunday hayotmomot janglaridagi jasorati tasvirlangan. Antik davr tarixchilarining kitoblarida qadimgi sak va massaget eposining bir necha namunasining qoldiq holdagi epik bayonlari keltirilgan. Sak-massaget qabila birlashmasining yirik urug‘laridan biri hisoblangan siraqlarning jasorati va qahramonliklari tasvirlangan “Shiroq” (yoki “Siraq”) rivoyati o‘zbek folklorining arxaik qatlamiga mansub epik syujetlar sirasiga kirishi haqida cho‘z boradi.
Downloads
References
1. Ўзбек адабиёти тарихи. 1-том. ‒ Тошкент: Фан, 1977. ‒ Б. 49.
2. Имомов К. Ўзбек халқ насри поэтикаси. ‒ Тошкент: Фан, 2008.
3. Абу Райҳон Беруний. Танланган асарлар. 2-том. Ҳиндистон. ‒ Тошкент: Фан, 1965. ‒ Б. 313.
4. Ипак йўли афсоналари (жой номлари билан боғлиқ афсоналар). Тўплаб, нашрга тайёрловчи: М.Жўраев. ‒ Тошкент: Фан, 1993. ‒ Б.87.
5. Ўзбек халқ ижоди ёдгорликлари. 2-жилд. “Юсуф билан Аҳмад” достони (Муҳаммадқул Жонмурод ўғли Пўлкан ва Фозил Йўлдош ўғли варианти). Нашрга тайёрловчи: М.Жўраев. Масъул муҳаррир: Э.Очилов. ‒ Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матба ижодий уйи, 2015.
6. Гаглойти Ю.С. Аланы и вопросы этногенеза осетин. ‒ Тбилиси, 1966. ‒ С.95.
7. Страбон. География. ‒ М., 1991. ‒ С.177.
8. Шилов В.А. Аорсы (историко-культурный очерк) // История и культура сарматов. ‒ Саратов, 1983. ‒ С.36.
9. Гутнов Ф.Х. Ранние аланы. Проблемы этносоциальной истории – Владикавказ: Ир, 2001. ‒ С.24.
10. Кармышева Б.Х. Очерки этнической истории южных районов Таджикистана и Узбекистана. ‒ М.: Наука, 1976. ‒ С.92.
11. Маликов А.М. К.Вопросу о происхождении кунградцев // Вестник Каракальпаскского филиала АН РУз. ‒ Нукус, 2008. ‒ №1(210). ‒ С.63.
12. Толстова Л.С.Исторические предания Южного Приаралья. ‒ М.: Наука, 1984. ‒ С.187.
13. Толстова Л.С. Отголоски ранних этапов этногенеза народов Средней Азии в ее исторической ономастике // Ономастика Средней Азии. ‒ М., 1978. ‒ С.9=10.
14. Мошкова В.Г. Краткий очерк истории савромато-сарматских племен // Степи европейской части СССР в скифо-сарматское время. ‒ М., 1989. ‒ С.156-157.




















