SHAM’ VA PARVONA “HAYRAT UL-ABROR”DA
DOI:
https://doi.org/10.66345/stj.v3i4.4565Keywords:
tasavvuf, ramziylik, sham’, parvona, obraz, tashbeh, salaf, timsol, bayt, misra, oshiq, yor.Abstract
Sharq mumtoz adabiyoti o‘zining obrazlar xilma-xilligi bilan ajralib turadi. Mumtoz adabiyot, ayniqsa, tasavvuf adabiyoti uchun obraz she’r mazmunini ochib beradigan asoslardan biri. Xususan, Navoiy ijodida obrazlar muhim ahamiyatga ega. Shoir ijodida ko‘plab obrazlar singari mug‘bacha, darvesh, orif, zohid, obid, soqiy, sufiy, gul, bulbul, oshiq, ma’shuq, raqib, ag‘yor, yor, may, murid, murshid, jom, sham’ va parvona obrazlaridan keng foydalangan. Bu obrazlardan sham’ va parvona shoirlarning ijod namunalarida turli mazmunlarni ifodalagan holda ko‘p uchratish mumkin. Navoiy ijodida istifoda etilgan sham’ va parvona obrazlari ushbu maqolada tahlil etildi. Bunda obrazlarning ma’noviy qatlam jihatidan boyligi, turli tashbehlar orqali bayt mazmunining yoritilishi, ijodkorning so‘zlardan foydalanish mahoratiga alohida ahamiyat berildi. Shoirning “Hayrat ul-abror” dostonida foydalanilgan sham’ va parvona obrazi tahlil qilindi hamda baytlarning ma’nosi sharhlandi. Bu obrazlarning asardagi o‘rni belgilandi.
Downloads
References
1. Ҳаққулов И.Ч. Ўзбек тасаввуф шеъриятининг шаклланиши ва тврвққиёти ( ғоявийлик, издошлик, образлар олами) ф.ф.д.дис. Т: – 1995, 108-б.
2. Ҳаққулов И.Ч. Ўзбек тасаввуф шеъриятининг шаклланиши ва тврвққиёти ( ғоявийлик, издошлик, образлар олами) ф.ф.д.дис. Т: – 1995, 282 б., Рафиддинов С.С. Атойининг поэтик маҳорати. Ф.ф.н.дис. Т: – 1993, 156 б., Матёқубова Т.Р. Огаҳий шеъриятида анъанавий образлар талқини. Ф.ф.н.дис. Т: – 2001, 134 б., Бозорова Н.П. Алишер Навоий ғазалларида кўнгил образи (“Бадое ул-бидоя” девони асосида). Ф.ф.н.дис. Т: – 2002, 135 б ., Қобилова З.Б. Амирий ва унинг адабий фарлияти. ф.ф.н.дис. Т: – 2007, 134 б ., Мамадалиева З.У. Алишер Навоийнинг “Лисон ут-тайр” достонидаги рамзий образлар тизими. Ф.ф.н.дис. Т: – 2011, 177 б ., Nodir Ramazonov “Alisher Navoiy ijodida faqr talqini va faqir obrazi” Fan. 2015.
3. Olimov S. Ishq, oshiq va ma’shuq. Fan. – Toshkent, 1992. 80 b., Sh.Sharofiddinov. Alisher Navoiy “LIson ut-tayr” dostonining genezisi va g‘oyaviy-badiiy xususiyatlar. – Toshkent. 1982, 94 b.
4. Hayrat ul-abror/Alisher Navoiy: To‘plab nashrga tayyorlovchi: Aziz Qayumov. – T.: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi. 2006. 14-b.
5. Алишер Навоий. Мукаммал асарлар тўплами. Йигирма томлик. Еттинчи том. – Тошкент: Фан, 1988. 12-б.
6. Алишер Навоий. Ҳайратул-аброр [Таҳрир ҳайъати: А.Қаюмов ва бошқ., Сўзбоши муаллифи А.Ҳайитметов; Масъул муҳаррир.: В.Раҳмонов]. – Тошкент: Адабиёт ва санъат нашриёти, 1989. 27-б.
