“CENTER FOR ADVANCED STUDIES” MChJ hamda hamkor tashkilotlar bilan o'tkazilayotgan konferensiyalar.
THE USE OF PREPARATIONS MADE FROM SILYBUM MARIANUM GAERTN. L. IN MEDICINE
Silybum marianum Gaertn. L., commonly known as milk thistle, has been widely used in traditional and modern medicine, primarily for its hepatoprotective properties. Its key bioactive component, silymarin, exhibits strong antioxidant, anti-inflammatory, and detoxifying effects, making it beneficial for liver diseases such as hepatitis, cirrhosis, and fatty liver disease. Furthermore, recent studies suggest its potential role in diabetes management, cardiovascular health, and even cancer treatment.
Silybum marianum, milk thistle, silymarin, hepatoprotection, antioxidant, liver diseases, detoxification, diabetes, cardiovascular health, cancer therapy, pharmaceutical preparations
IKKI TURKIY XALQ ZARGARLIK TERMINOLOGIYASI: TARIX VA HOZIRGI HOLAT
Mazkur maqolada o‘zbek va qoraqalpoq xalqlarining xalq amaliy san’ati, xususan, zargarlik buyumlariga oid leksik qatlam lingvistik jihatdan o‘rganilgan. Zargarlik atamalarining kelib chiqishi, ularning madaniy-ma’naviy hayotdagi o‘rni va ikki xalq tilidagi umumiy hamda farqli xususiyatlari tahlil qilinadi.
Til va adabiyot ta’limida innovatsion yondashuvlar
O‘ZBEK ADABIYOTSHUNOSLIGI TERMINOLOGIYASINING TADRIJIY RIVOJLANISH BOSQICHI
Mazkur maqolada jahon adabiyotshunosligida terminologik muammolar tadqiqi, o‘zbek adabiyotshunosligi terminologiyasining nazariy asoslari tadqiq qilinadi.
adabiyotshunoslik atamalari identifikatsiyasi
ABDULLA ORIPOV SHE’RIYATIDA MA’NAVIY-AXLOQIY MUAMMOLAR TALQINI
Maqolada she ’ riyatda ma ’ naviy-axloqiy muammolarning badiiy tadqiq qilinishi A.Oripov ijodi misolida o‘rganiladi. Shoir she ’ rlaridagi umuminsoniy muammolar talqini, ularni badiiy ifodalashdagi turli xil badiiy shakllar hamda ifoda usullari tiahlil qilinadi.
Copyright (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
NAVOIYNING “AYT” VA “DEYIN”RADIFLI G‘AZALLARI TARJIMASIDA BADIIY SAN’ATLAR
maqolada Navoiy g‘azallari qoraqalpoqcha tarjimalarida badiiy san’atlarning qo‘llanilishi asliyat bilan qiyosiy holda o‘rganilgan.
IN LITERARY WORKS, THE DEPICTION OF HISTORICAL CHRONICLES REQUIRES A COMMITMENT TO REALISM AND AUTHENTICITY
The article analyzes the portrayal of historical figures in the story "The Sun Was Not in the Sky" by the talented poet and publicist Khurshid Davron. The story highlights significant figures in the history of the Uzbek people, focusing on their activities and socio-political influence. The article primarily examines the roles of these historical figures in the story and how closely they align with historical facts. Additionally, it explores Davron's artistic style and his unique approach to presenting historical truth. Through the depiction of these figures, the author’s perspective on past events and how he conveys them to the readers is revealed.
Copyright (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
H.ÓTEMURATOVANÍŃ SATIRALÍQ GÚRRIŃLERINDE KONFLIKT HÁM XARAKTER
Satiralıq shıǵarmalarda personajlardıń xarakterin jaratıwda jazıwshıdan úlken sheberlikti talap etedi. Sebebi shıǵarmanıń tiykarǵı qaharmanın sóz etiw, onıń xarakterin ashıp beriw, shıǵarma waqıyalarına tiykarlanǵanlıqtan, bas qaharmannıń átirapına jıynalǵan personajlardıń xarakterin sıpatlaw, waqıyalardı sheberlik penen qurasıtıra biliw jazıwshınıń fantaziyasına baylanıslı súwretlenedi. Satiralıq shıǵarmalardıń eń tiykarǵı belgisi satiralıq xarakter ashılıwında konflikttiń xızmeti ayrıqsha.
“SAZIN SAMAL YADLAP, SÓZIN EL BILGEN” SHAYIR
Ullı kórkem sóz sheberi, adamzat mádeniyanıń ásirese, shigis klassikalıq poeziyanıń tawsılmas ǵaziynesi sóz marjanın úyrengen, Ájiniyaz Qosıbay ulı kórkem sózdiń qúdretin ılahiy kúshine ayrıqsha qayıl qaldira alǵan. Jáne úlken maqtanıshlı tárepi qaraqalpaq xalqınıń sana-seziminde oǵada tereń iz qaldırǵan shayır boldı. Ájiniyaz shıǵarmaları janırlıq ózgeshelikleri, watanshılıǵı gumanistligi, bilim hám oqımıslıǵı menen óz aldına ajralıp turadı.
Maqalada XIX ásir qaraqalpaq ádebiyatınıń klassik shayırı Ájiniyaz Qosıbay ulınıń didaktikalıq qosıqları talqılandı. Shayır didaktikalıq shıǵarmalarınıń tárbiyalıq áhmiyeti úyrenildi.
ӘЖИНИЯЗ ШЫҒАРМАЛАРЫНДА ҲАЯЛ-ҚЫЗЛАР ОБРАЗЫНЫҢ СӘЎЛЕЛЕНИЎИ
Қарақалпақ халқының XIX әсирдеги сиясий экономикалық жағдайы еркинлик ғәрезсизлик ушын еркин жасаӯ гүреслери Күнхожа, Бердақ, Әжинияз сыяқлы уллы қарақалпақ классик шайырларының шығармаларында кеңнен сәӯлеленген. Әжинияз шайыр өзи жасаған заманның ҳәр түрли турмыс қублысларын өз поэзиясында бир нешше тематикаларға бөлип ҳәм көркем образлар арқалы кең түрде сәӯлелендире алды. Солардың ишинде белгили оранды ийелейтуғын «Муҳаббат қосықлары», «Айралық ҳәм ел-журт ҳаққанда қосықлар», «Хошласыӯ ҳәм сәлемнамалар», «Ақыл нәсият қосықлары», «Юмор-сатиралық қосықлары» болып табылады.
XIX ásirdegi qaraqalpaq klassikalıq ádebiyatı poeziyasınıń gúltajı, eń iri tulǵası, óz dáwiriniń bilimli ullı oyshılı, xalqımızdıń ruwxıy dúnyasında orın iyelegen súyikli shayırımız, Ziywar atlı ádebiy laqapqa iye kórnekli wákil Ájiniyaz Qosıbay ulınıń dóretiwshilik jolı ózine tán ózgeshelikke iye jol sanaladı.
QARAQALPAQ ÁDEBIYATÍNDA TARIYXÍY SHÍǴARMALARDÍŃ ORNÍ HÁM OBRAZ JARATÍW ÓZGESHELIGI
Maqolada qoraqalpoq adabiyotidagi tarixiy asarlar va ularda tarixning aks etishi ko‘rib chiqiladi. Adabiyotimizda, asosan, 19 asrda Ajiniyoz, Berdoq kabi soʻz ustalari tomonidan tarixiy asarlar, 20 asrga kelib esa K.Sultonov, I.Yusupov, T.Qayipbergenov, Q.Mambetovlarning tarixiy asarlari yozilgan.
Maqolada K.Sultanovning “Bozataw” asarining ideya-tematik xussusiyatları, qahramon xarakteri yoritilish xususiyatlari talqin qilingan.
ALǴÍS HÁM ǴARǴÍS MÁNILI SÓZLERDIŃ QOLLANÍLÍWÍNDAǴÍ ÁHMIYETI
Maqalada qaraqalpaq folklorındaǵı alǵıs hám ǵarǵıs sózlerdiń qollanılıwı hám mánilik ózgesheligi úyrenilip shıǵıdı. Olardıń dástanlarda hám shıǵarmalarda qollanılıw ózgeshelikleri kórildi.
QARAQALPAQ DÁSTANLARÍNDAǴÍ ARXAYKALÍQ SÍPAT
Bu maqolamizda Qoraqalpoq xalq dostonlari va xalq og'izaki ijodi haqida so'z yuritiladi. Qoraqalpoq xalq dostonlarining qahramonlari haqida to'xtab o'tiladi.
Maqalada qaraqalpaq xalqınıń milliy qádiriyatı tarıyxı, mádeniyatı, xalqımızdıń ásirler dawamında áwladtan-áwladqa jetip kiyatırǵan analarımızdıń balalarǵa arnap aytatatuǵın qosıqları haqqında sóz etiledi.
«ALPAMÍS» DÁSTANÍ TILINDE SOMATIKALÍQ FRAZEOLOGIZMLERDIŃ ÓZGESHELIKLERI
Ilımiy maqalada «Alpamıs» dastanı tіlіndegі somatikalıq frazeologizmlerdіń soniń ishinde jurek, jan, qulaq sózleriniń qollanılıw ózgesheliklerin anıqlawǵa arnalǵan. Dastan ishindegi somatikalıq frazeologizmlerge taldaw júrgіzіlіp, І.Keńesbaevtіń «Qazaq tіlіnіń frazeologiyalıq sózlіgі» paydalana otırıp, mánilerı ashıldı. Maqalada qaraqalpaqstanlıq hám qazaqstanlıq alımdardıń pikirleri kórsetildi
QARAQALPAQ TILINDEGI JUP SУZ TЪRINDEGI SOMATIKALНQ FRAZEOLOGIZMLER
В статье представлены соматические фразеологизмы в виде пар слов в каракалпакских текстах. В статье фразеологизмы келету в форме пары слов рассмотрены со структурной точки зрения в контексте научных исследований.
Мақала қарақалпақ балалар драматургиясында Ырзамурат Айбатовтың драмалық шығармалары үйренилген. Драматургтиң «Он алтыға шықпағанлар» шығармасының композициялық қурылысы талқыға алынған.
“ДӘЎЛЕТИЯРБЕК” ДӘСТАНЫНЫҢ ТҮРКМЕНШЕ ВАРИАНТЫНЫҢ ДӨРЕЛИЎИ ҲАҚҚЫНДА
Қарақалпақ халық дәстаны «Дәўлетиярбек» халық арасында кең танымалы болған, бақсылар ҳәм қыссаханлар тәрепинен сүйип атқарылған шығармалардан саналады. «Дәўлетиярбек» дәстаны тек қарақалпақлар арасында ғана емес, ал аўызша ҳәм жазба түрде хорезмли өзбеклер, түркменлер арасына да тарқалған. Бул жағынан қарағанда дәстан туўысқан халықларға ортақ мийрас сыпатында да қаралады.
T.QAYНPBERGENOVTНŃ DБSLEPKI POVESTLERINDE LIRIKALНQ SHEGINIS
Maqolada Oʻzbekiston Qahramoni, Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻiston xalq yozuvchisi T.Qayipbergenovning dastlabki «Sekretar» va «Muǵallimge raxmet» («Raxmat, muallim!») qissalari tahlil qilingan. Qissalardagi lirik chekinsh asar konteksti misolida oʻrganilgan.
И. ЮСУПОВТЫҢ ҚОСЫҚЛАРЫН КӘСИП ӨНЕР МЕКТЕПЛЕРИНДЕ ҮЙРЕТИЎ
И.Юсупов шығармалары тематикалық жақтан оғада көп мәселелерди қамтыйды. Оның бир қатар қосықлары , поэмалары мектеп сабақлықларына киргизилген.Жас әўладқа уллы шайырдың йошлы лиризмге толы,қарақалпақ тилиниң бай сөзлик байлығынан дерек беретуғын, терең тәрбиялық әҳмийетке ийе шығармаларын үйретиў қарақалпақ тили ҳәм әдебияты пәни оқытыўшыларының алдындағы азаматлық ўазыйпалардан бири деп санаўға болады. Атап айтқанда, улыўма билим бериў мектеплериниң сабақлықланында «Жақсы адамлар» , «Қарақалпақты көп мақтама көзимше», 6-класста «Ана тилиме», «Күншығыс жолаўшысына»
БJINIYAZ SHНǴАRMАLАRНNНŃ LЕKSIKАLНQ QАTLАMН
Ulıwmа хаlqımızdıń sуzlik qurаmınа itibаr qаrаtqаnımızdа, оndа хаlıqtıń ekоnоmikаlıq mбdеniy, siyasıy turmısınıń уzgеriwi hбm rаwаjlаnıwı mеnеn tikkеlеy bаylаnıslı. Bul hаqqındа prоfеssоr Е. Bеrdimurаtоv: «Tildiń ishki rаwаjlаnıw nızаmlаrı аrqаlı ishki hбm sırtqı dеrеklеr tiykаrındа jаńа tъsiniklеrdi аńlаtаtuǵın jаńа sуzlеr sуzlik qurаmǵа еnip, аl turmıs qбjеtliliginеn аyrılǵаn tъsiniklеrdi bildirеtuǵın sуzlеr gуnеrip, gеypаrаlаrı hбttеki qurаmnаn shıǵıp qаlıp tа оtırаdı» dеydi,
Мақалада қарақалпақ миллий буйымлары ҳәм олардың келип шығыўы ҳаққында кең мағлыўмат берилген. Миллий тутыныныў буйымларының қолланылыў өриси, пайдаланыўы үйренип шығылды.
И.ЮСУПОВ ЛИРИКАСЫ ПОЭТИКАЛЫҚ ТИЛИНИҢ ӨЗИНШЕЛИГИ
Мақолада қорақалпоқ адабиётшунослигида поэтик тилди ўрганиш масалалари бўйича фикр юритилади. Муаллиф И. Юсупов асарларининг бадиий лексикаси, антонимлар, синонимлар, омонимлар ва фразеологизмларди талқин этади. Шоир тилининг такомиллашган шакллари, бадиий лексика намуналаридан фойдаланганлигини ва поэтик тил бойлиги, бадиийлиги, теран образлилиги очиб берилган.
ФИЛОСОФИЯЛЫҚ МАЗМУНДАҒЫ ҚОСЫҚЛАРДА КӨРКЕМ СӨЗ ҲӘМ ОНЫҢ ХЫЗМЕТИ
Ҳәзирги қарақалпақ поэзиясы шайырлар дөретиўшилигинде дүнья, өмир қубылыслары, инсан тәғдири т.б. ҳәдийселер ҳаққындағы философиялық ой- пикирлерди жырлаўшы шығармалар елеўли орынды ийелейди. «Поэзиялық шығармаларда поэтикалық пикир барқулла эмоционал бояўларда, туйғылар болса пикир нуры менен ашылған болады. Сезим-туйғы ҳәм ой-пикирлердиң бул түрдеги уйғынлығы лириканың баслы нызамларынан бири. Ол лирикалық поэзияның негизги тәбиятынан келип шығады ҳәм оның мазмунын қурайды» [2; 48].
JUMAǴULOVTНŃ YUMORLIQ GЪRRIŃLERINDE OBRAZ JASAW SHEBERLIGI
Biz bu maqolamizda qoraqalpoq adabiyotida hajviy asarlari bilan taniqli S.Jumag’ulovning hajviy asarlaridagi badiiy obrazlarning qo’llanish shebarligi haqida sуz etamiz. Hajviy asarlardagi obraz xususiyatlari qoraqalpoq adabiyotshunosligida tadqiqot qilishni kutib turgan masalalardan biri hisoblanadi. Bu maqolada biz yozuvchining obrazlarni yoritish shevarligi va badiiylik xizmati haqida sуz etamiz.
B.GENJEMURATOVTНŃ ERKIN QOSНQLARНNDA UYQASLARDНŃ TЪRLERI
Maqalada qaraqalpaq бdebiyatınıń talantlı shayırlarınan biri B.Genjemuratovtıń lirikalıq shıǵarmaları, usılar qatarında erkin qosıqlar, olardıń formalıq уzgeshelikleri haqqında sуz baradı.
QARAQALPAQ HAM INGLIS ERTEKLERINDE QAHARMAN OBRAZLAR
Mбmleketimizdiń jas бwladtı mazmunı boyınsha jetik, aqılı kбmil etip jetilistiriw sıyaqlı ъstin turatuǵın siyasattı бmelde tбmiyinlew, sociallıq qorǵawǵa mъtбj balalar tбrbiyasına ayırıqsha itibar beriw, olardı fizikalıq hбm ruwxıy salamat etip tбrbiyalaw - hбr bir shańaraqtıń tiykarǵı wazıypası esaplanadı. Уytkeni, perzent tбrbiyası kуp tбrepten shańaraqtaǵı ortalıqtıń, mбhelleniń, bilimlendiriw mбkemeleriniń munasбbetine baylanıslılıǵı hбm jбmiyet aldında juwapker ekenligi mбmleketimizdiń qatar nızam hбm qararlarında belgilengen.